90fd96dd4046387200ad97f5e4dfb4dd (1)

Tiven un Luns Negro. Rodeáronme caras de espanto. Compañeiros e amigos preguntábanse sen recato cómo ousara opinar contra o Nobel a Bob Dylan. O escritor Franz Werfel asegura que «ás veces vai ben causar indignación, pero hai que pensar a quen».
Na véspera souben que se concedera o Premio Mondoñedo 10 á mellor novela galega da década a Os libros arden mal, de Manuel Rivas. Ese libro pode ser un exercicio de notable narrativa coruñesa e unha xeira minuciosa de reconstrución histórica local, pero esvaécese ao quitalo do ámbito da Coruña.
No Nobel concedido Dylan debeu de pesar máis a sona que a obra e pode que ese punto de vista mesmo dea sentido ao primeiro Mondoñedo 10 que se expide.
O martes aínda soportaba os coletazos da borrasca dylaniana, polo que busquei abeiro nunha noveliña leve de Werfel, Unha letra femenina azul pálido (Anagrama). Vai dun alto funcionario austríaco dos anos 50 e de 50 anos ao que lle aparece un fillo de 17, consecuencia dunha relación que externalizou do seu matrimonio. Leónidas convive entre a curiosidade por coñecer ao seu rapaz e a angustia pola furia que arderá na súa muller cando o saiba.
Pero o carteiro sempre chama dúas veces e o mércores non foron os dylanianos os que discreparon de min, senón un defensor do congreso que o PEN Internacional en Ourense. Xabier Castro escribiume para reprocharme a crónica sobre o evento e trasmitirme a actividade febril que se desenvolveu. Como os organizadores lle deron a difusión que lle darían a unha xuntanza esotérica arredor de Filomena, a meiga de Torbeo, supoño que o meu comunicante debeu informarse polo programa de man.
Un íntimo amigo meu consagrou o xoves a ignorar as miñas chamadas e os meus wathsapps o pasado xoves. Supoño que intenta engrandecer a súa lenda, como fai Bob Dylan se non o chaman da Chrysler para que lles faga un anuncio. Estou certo de que o músico premiado se escaralla de risa mirando as chamadas perdidas que lle fan dende Estocolmo. Vanlle tan estupendamente as cousas que «pode permitirse o luxo de elixir o pesimismo cósmico como argumento para suicidarse», como Leónidas, o alto funcionario de Franz Werfel.
Una letra femeninamente azul ten o argumento de calquera telefilme de sofá e sobremesa dominical. Comeza con Leónidas sendo estudante de Pedagoxía tan pobre que carece dun traxe para promocionarse socialmente. A fortuna, que é macabra, fai que un compañeiro de pensión se suicide dun tiro cun frac posto sen facerlle un burato. Leónidas faise coa súa roupa. En canto viste ese frac —un traxe novo do emperador— inicia a súa escalada no Ministerio de Educación. «O frac do suicida adquiriu unha relevancia providencial», confesa o protagonista. Eu nunca usei roupa dun morto. Fixen dende cativo por medrar e engordar o necesario para que non me servise nada da que fose quedando pola familia.
Avanzada a novela, segundo se desemboca na metade, Leónidas despóxase do seu cinismo esotérico para confesar que non debe a súa veloz carreira profesional a unha enerxía que mane do frac suicida, senón aos seus «talentos musicais: un oído moi fino para as vaidades humanas e unha capacidade de imitación extremadamente acomodaticia».
Sorprendeume o mércores que un escritor merecente do Nobel, como Richard Ford, cedese a súa dignidade para aprobar que llo deran a Bob Dylan. Supoño que Ford xa levara á tintoraría o frac para a cerimonia e debeu de irritalo que o cantante que llo arrebatou nin conteste.
«A literatura é inclusiva e ten os brazos abertos, non é excluínte», afirmou o escritor norteamericano. Engadiu que Bob Dylan, «co que escribiu, cambiou a situación de Estados Unidos e do mundo. Se iso non é literatura, ¿qué é literatura?». Ben, eu diría a actividade que cambia o mundo non é literatura, é política; pero, se lle damos a razón, Ford debe de aspirar a un Grammy no apartado de country.
O autor de El periodista deportivo ten que ser educado e cínico, aínda sabendo que el non deixaría soar o seu móbil ata que se extenuase se ve o prefixo de Suecia. Acudíu con submisión a recoller o premio de consolación en Oviedo. Está claro que a Academia Sueca, en tempos audaz e prestixiosa, acabou sendo unha engranaxe burocrática que non ten outra finalidade que seguir séndoo.
Parece que os Premios Nobel levan a derrota de ter aínda menos sustancia que os Princesa de Asturias. Aínda que non comparte a miña percepción esa xente que está recollendo milleiros de sinaturas para que Yosi, o cantante de Los Suaves, reciba o galardón.
Seguindo a secuencia argumental dos últimos galardóns culturais concedidos, abrirei un grupo de Change.org para que lle dean os Premio Otero Pedrayo a Xosé Ramón Gayoso. Méritos non lle faltan ao presentador de Luar porque ese galardón «ten como principais obxectivos premiar un labor de contribución eminente á cultura galega e promover os valores propios de Galicia». E se lle faltasen bondades, ben podería apuntarse a un obradoiro de haikus como o que, para o meu espanto nada dylaniano, foi un punto destacado no programa do Congreso do PEN Internacional.